KLIMATYCZNY PANEL OBYWATELSKI Przewodnik dla aktywistek i aktywistów

JAK URUCHOMIĆ KLIMATYCZNY PANEL OBYWATELSKI W TWOIM MIEŚCIE?

  1. Dowiedz się więcej o panelach

Zacznij od tego, aby samemu lub samej dobrze zrozumieć, jak działa panel obywatelski. Możesz w tym celu przeczytać przewodnik po panelach lub inne materiały. Nie chodzi tu o to, aby zostać ekspertem, lecz by potrafić swobodnie wyjaśniać innym, na czym polega panel obywatelski i dlaczego warto go zorganizować.

  1.  Podziel się pomysłem ze znajomymi

Co dwie głowy, to nie jedna, a trzy jeszcze lepiej! Dobrze jest więc zacząć w gronie kilku osób. Jeżeli działasz w ramach jakiejś grupy, możesz opowiedzieć o pomyśle na panel podczas jej spotkania. Jeżeli nie należysz do żadnej organizacji, nie ma problemu, porozmawiaj wówczas o tym ze znajomymi, którzy twoim zdaniem mogą być zainteresowani klimatycznym panelem obywatelskim. Wspólna kolacja jest dobrym pomysłem.

  1. Klarowna wizja

Ważne jest, abyś miał jasną wizję tego, co ma się wydarzyć. Co chcesz osiągnąć? Co chciałbyś lub chciałabyś, aby się wydarzyło? Im więcej osób będzie podzielało tę wizję, tym lepiej, ale najważniejsze jest, abyś miał lub miała ją ty.

  1. Wybór ścieżki

W jaki sposób uruchamia się klimatyczny panel obywatelski? Do wyboru są przede wszystkim dwie opcje – pierwsza to przedstawienie pomysłu na spotkaniu z prezydentem miasta, a druga to zebranie podpisów pod oficjalnym wnioskiem o zorganizowanie panelu.

Ta druga ścieżka jest obecnie dostępna jedynie w niektórych miastach w Polsce. Jak sprawdzić, czy możesz z niej skorzystać? Do odnalezienia jest regulamin konsultacji społecznych lub uchwała rady twojego miasta o zasadach i trybie przeprowadzania konsultacji społecznych. Jest to w praktyce to samo, tylko pod inną nazwą. W regulaminie konsultacji sprawdź dwie rzeczy – czy panel obywatelski jest wymieniony wprost jako jedna z form konsultacji społecznych oraz czy konsultacje społeczne mogą być zorganizowane na wniosek mieszkańców.

Jeżeli panel obywatelski jest wymieniony wśród form konsultacji społecznych oraz możliwe jest złożenie wniosku o zorganizowanie konsultacji społecznych przez mieszkańców, po zebraniu na przykład 500 podpisów, oznacza to, że możecie zainicjować panel w swoim mieście w ten sposób. Czasem na liście form konsultacji społecznych znajduje się także punkt „inne” – on również otwiera możliwość zorganizowania panelu, bo skoro „inne”, to panel też. Zbieranie podpisów wśród mieszkańców to dobry sposób, aby już na tym etapie promować klimatyczny panel obywatelski. To także okazja do tego, by się po prostu dobrze razem bawić.

Oprócz tego można zwrócić się bezpośrednio do prezydenta miasta lub burmistrza z propozycją zorganizowania panelu, pisząc do niego list w tej sprawie lub umawiając się na spotkanie. To wasza decyzja, którą ścieżkę wybierzecie.

  1. Zbuduj koalicję

Zanim wykonacie pierwszy „urzędowy” krok, warto zebrać wokół idei klimatycznego panelu obywatelskiego organizacje i grupy, które są zainteresowane ochroną klimatu. Mogą to być zarówno organizacje ekologiczne, jak i wszystkie inne, którym zależy na tej kwestii. Możesz do nich napisać, przedstawiając pomysł, zadzwonić lub zorganizować spotkanie robocze.

Zbudowanie koalicji jest korzystne z kilku powodów. Można zakładać, że prezydent miasta lub rada miasta z większą przychylnością spojrzą na pomysł panelu, gdy zwróci się do nich grupa organizacji, niż gdy będą to pojedyncze osoby lub tylko jedna organizacja. Oczywiście czasem jedna organizacja może wystarczyć i będzie wszystko OK. Koalicja jest jednak sygnałem, że pomysł na zorganizowanie panelu ma szerokie poparcie, wiele osób będzie go promowało wśród mieszkańców, a także czuwało nad wdrażaniem rekomendacji.

Jeżeli będziecie zbierali podpisy lub prowadzili kampanię informacyjną dla mieszkańców w ramach koalicji, warto ustalić w jasny sposób, jak podejmowane są decyzje i przez kogo. Możecie także założyć stronę w mediach społecznościowych, gdzie zamieszczane będą aktualne informacje o kampanii.

  1.  Idziemy do prezydenta i do radnych

Przed spotkaniem z prezydentem zastanów się, co chciałbyś lub chciałabyś, aby było efektem rozmowy. Co ma ona przynieść? Podczas spotkania dobrze jest przedstawić zarówno ideę panelu, jak i podstawowe korzyści, jakie z niego płyną. Możecie opowiedzieć również, dlaczego wam osobiście zależy na tej sprawie, dlaczego chcielibyście, aby to wyszło. Warto tu kierować się intuicją.

Na spotkanie można wziąć ze sobą listę standardów organizowania paneli oraz opis tego, jak klimatyczny panel obywatelski może wyglądać w praktyce. Istotne jest wasze życzliwe nastawienie do prezydenta. Na spotkanie mogą się wybrać dwie lub trzy osoby. Idealnie jest, gdy mają dobry kontakt z ludźmi, potrafią się wyrażać w jasny sposób i budzą zaufanie.

Czy proponować klimatyczny panel obywatelski ogólnie, jako demokratyczny proces na temat ochrony klimatu, czy też od razu przedstawić jakieś szczegółowe kwestie, którymi mógłby się zająć? To zależy. Jeżeli w waszym mieście jest jakiś temat, który nasuwa się sam, wówczas jak najbardziej można go zaproponować. Wybór tematów szczegółowych można jednak pozostawić na późniejszy etap, a na pierwszym spotkaniu skupić się na samej idei panelu obywatelskiego.

Oprócz prezydenta warto się spotkać także z radnymi. Z propozycją spotkania można się zwrócić do przewodniczących wszystkich klubów w radzie miasta. Jest idealnie, gdy organizacja klimatycznego panelu obywatelskiego ma szerokie poparcie.

  1. Będzie panel!

Jeśli prezydent zgodzi się na organizację panelu obywatelskiego, zdecydowanie jest to powód do świętowania. Warto docenić to, że się udało.

Co będzie się działo dalej? Ochrona klimatu to ogromny temat, który ma mnóstwo wątków, a panel obywatelski sprawdza się szczególnie dobrze wtedy, gdy mieszkańcy i mieszkanki dostają do rozstrzygnięcia konkretne kwestie. Można je wybrać w ramach warsztatów z udziałem urzędników, ekspertów zewnętrznych i przedstawicieli organizacji pozarządowych. Propozycje tematów dobrze jest także skonsultować z osobami, które mają doświadczenie w organizacji paneli.

Gdy wiadomo już, czym będzie się zajmował panel, urząd miasta wyłania jego koordynatorów. Następnie rozpoczyna się przygotowanie programu – układa się wątki tematyczne do przedstawienia w części edukacyjnej oraz wybiera ekspertów, którzy zrobią to najlepiej. Zgodnie z promowanymi przez nas standardami propozycje wątków do programu i ekspertów mogą być zgłaszane przez organizacje pozarządowe czy grupy nieformalne, które chcą wziąć udział w panelu jako strona, czyli także przez was. Wszystkie organizacje i grupy z koalicji inicjującej panel mogą przedstawić swoje własne propozycje już na tym etapie. O ich wyborze do programu decyduje ostatecznie zespół koordynatorów.

  1. Prezentacje podczas panelu

Zgodnie z promowanymi przez nas standardami wszystkie strony mają możliwość przedstawienia swojego stanowiska panelowi – osobiście lub, jeżeli jest ich bardzo dużo, poprzez przedstawicieli. Czy jest zatem coś, co chcielibyście zaproponować panelistom? Co powinno być waszym zdaniem zrobione w kwestii, którą panel się zajmuje? Warto się do tego przygotować i przemyśleć swoje propozycje.

  1. Monitorowanie wdrażania rekomendacji

Po wielu dniach poznawania tematu oraz dyskusji nad poszczególnymi rozwiązaniami klimatyczny panel obywatelski dobiega końca i przyjmuje ostateczne rekomendacje. Super! Teraz czas na kolejny, kluczowy etap – wdrażanie rekomendacji. Jest to, rzecz jasna, po stronie urzędu miasta, jednak organizacje pozarządowe i grupy nieformalne, które zainicjowały panel, mogą się przyglądać, jak te rekomendacje są wprowadzane w życie. Sens panelu to bowiem nie tylko wypracowanie rekomendacji, lecz także ich wdrożenie.

Dobrą praktyką jest utworzenie przez prezydenta specjalnego zespołu monitorującego, niezależnego od urzędu, który będzie czuwał nad wdrażaniem rekomendacji. W jego skład mogą wchodzić paneliści, eksperci i przedstawiciele organizacji pozarządowych. Taki zespół spotyka się co jakiś czas, by dowiedzieć się od urzędników, jak im idzie. Cały ten proces powinien być jak najbardziej transparentny – na przykład do listy przyjętych rekomendacji może być dołączony harmonogram ich wdrażania, wraz z informacją, na jakim etapie obecnie się znajdują. I nawet jeżeli wasze grono nie będzie w składzie zespołu monitorującego, możecie się przyglądać temu procesowi i w razie potrzeby interweniować.